Arıya Kek Vermek

Geçen hafta sonu Bursa'ya gitmiştim. 

Gitmişken Uludağ Arıcılık Derneğinin Şubat ayı toplantısına katıldım.

Biz arıcılar arasında olan birbirini anlamama veya anlaşamama durumu hocalar arasında da oluyor.

Toplantıda hoca kışın arılara kek verilmeli dedi.

Arıya kışın kek verilmeli!!!

Hangi şartlardaki arıya kışın kek verilecek?

Bu yok...

Altı doldurulmadı.

Daha sonra konuşmalardan, sorulan sorulara verilen cevaplardan anladığım; Eylül-Ekim aylarında kış arılarının polen ile beslendiği zaman ömrünün uzadığı, yeteri kadar polen ile beslenmeyen arıların ömrünün kısa olduğu, arının ömrünün uzun olması ve yavru üretiminin teşvik edilmesi için verilecekmiş kek.

Burada bahsedilen kek, satın alının kek değil. Arıcının kendi balı ve poleni ile yaptığı kek öneriliyor.

Keke ne kadar polen konulmalı?

Keke %30 oranında polen konulmalıymış. 

%30 oranındaki poleni, ne hazır keklerde, ne de arıcının yaptığı keklerde göremeyiz.

Diyelim koyduk, arı bundan ne kadar faydalanabilir?

Bir hocamızın "arıların polen tozlarının etrafındaki kabuğu hazmedemediği ve polenden faydalanabilmek için poleni petek gözünde fermente etmesi yani arı ekmeği haline getirmesi gerektiğini, bunun için de keke polen katılması yerine, poleni hamur haline getirerek verilmesinin daha doğru olduğunu söylediği" söylendiğinde.

Onu saymayın, yok farz edin...

Bir başka hocaya davranış biçimi böyle mi olmalıdır?

Kendisine bunu soramadığım için bu konuya fazla girmeyeyim ama...

Dönelim kekin hangi arıya verilmesi gerektiğine...

Balı olmayan arıya, zayıf arıya hiçbir dönemde kek vermem.

Ben kekin hasat sonrasında, doğada nektarın olmadığı dönemde verilmesinin doğru olduğunu düşünüyorum. 

Benim için bu dönem ağustos-eylül ayı.

Sonbaharda yeteri kadar bal depo ettirilmiş, yani iki duvar çerçevesi ve ortadaki çerçevelerdeki kemerler bal ile dolu olan arıya, üst yemlik veya çanta yenlik ile kek verilebilir.

Böyle arıya verilen kekin arıya ne kadar faydası olur? 

Hocalar bir proje hazırlayıp araştırmasını yapsınlar da paylaşırlarsa öğrenmiş oluruz.

Maliyet-fayda dengesine bakıldığında çok faydasının olacağını düşünmüyorum.

Arı için en iyi destek veya teşvik besini, mevsimine uygun kıvamda verilen şuruptur.

Geçende de bir arıcı telefonla "arılarım kıştan zayıf çıktı, invertaz enzimi aldım, bununla invert şeker yapıp versem faydası olu mu?" diye sordu...

İnvert şeker arıyı yormazmış? :)

Hiç uğraşma ver koyu (2 ölçek şeker + 1 ölçek su) şurubu dedim.

Arının asıl besini bal değil midir?

Arı kışın balı tüketmek için de işlemek zorunda.

Bal arıyı yormuyor da, şurup mu yoruyor?

Standart Kovan

Türkiye'de standartları Türk Standartları Enstitüsü (TSE) belirlemekte. TSE arı kovanlarıyla ilgili standart 3409 numaralı standart. 

TSE'nin belirlemiş olduğu standartların içeriğini öğrenmek için ne yazık ki satın almak gerekiyor. 

Ülkemizde TSE 3409 standardında yapılan arı kovanı yaygın değil. 

Türkiye'de bir çok bölgede değişik ölçülerde kovan yapılıyor ve bu kovanlar bölgeden bölgeye göre değişmektedir.

Bu değişik kovan ölçüleri sadece Türkiye'ye has bir durum değil. Dünyada en yaygın kullanılan Langstroth kovan birçok ülkede ayrı ölçülerle yapılıp kullanılmaktadır. 

TSE 3409 standardının bilinmesi, bu ölçülerde kovan yapmak-yaptırmak isteyenlere veya standart ölçülerde arı kovanı almak isteyenlere yardımcı olmak adına aşağıdaki resimleri çizdim. Umarım arıcılarımıza yararı olur.

Aşağıda resimlerini çizdiğim kovanın ana hatları TSE 3409 numaralı standardından alınmıştır.

 Tam takım arı kovanı. 

Tam takım arı kovanı kesit görünüşü. 

Tam takım arı kovanı yan kesit görünüşü.

 

 

 

 

 Çerçeve ölçüleri.

 Kuluçkalık ön parçası.

Kuluçkalık sol parçası.

 Kuluçkalık sağ parçası.

 Kuluçkalık arka parçası.

 Çiçektozu (Polen) kapanı detayları.

 Kovan girişi detayı.

Çiçektozu (Polen) çekmecesi detayı.

Ana Arı Kışlatma

Ana arıların çiftleştirme kutularında kışlatılmasının karı-zararı...

Temmuz ayında çiftleşip hazır hale gelen ana arıları 7 ay besleyip, kutu terklerini önleyip erken ilkbahara ulaşmaları sağlandı.

Bu süreç epey uğraşmalı olsa da bu tarihlerdeki ana arı kayıplarında olmazsa olmazlarından.

Ana arıların kışlatılmasının bir faydası da, bir sonraki sezonda kullanılacak çiftleştirme kutularının  arılı ve yavrulu olarak hazır halde olması.

Uğraşmaya değer mi?

Şubat ayında ana arı soran olur mu?

Aralık ayından soranlar vardı.

 Çiftleştirme kutularında iki çerçevede kapalı ve açık yavrular var.

 Bal ve polen stoğu iyi vaziyette.

Maksat ihtiyaç görmek.

2013'ün İlk Arı Kontrolü

2012 yılı sonunda iş yerimi kapatarak, Yalova'daki köyümde ikamet etmeye başladım. 

2013 yılının ilk ayı biraz sıkıntılı geçse de, bu günkü arı kontrolünden sonra moralim biraz düzeldi. 

Kışa 54 kovanla girmiştim, 2 eksilerek 52 kovanla devam ediyorum.

Ana arı çiftleştirme kutularında ise, 27 adetle kışa girmiştim 25 kutu ile devam ediyorum.

Bazı arkadaşlar oksalik asit buharı yaptıktan sonra ana arı kayıplarından bahsetmişlerdi.

Yaptığım kontrollerde, 77 kovan ve çiftleştirme kutusu içinde sadece 1 tane ana kaybı vardı. Böyle durumlarda tahtaya mı vuruluyordu?

Oksalik asit uygulamaları için şöyle yazılır genelde; hava sıcaklığı 0 ila 5°C olmalı.

Bu dereceler sıvı oksalik asit uygulamaları için veriliyor olsa da oksalik buharı içinde aynıymış gibi algılanıyor, oysa buharlaştırma için ideal olan arının gevşek salkımda olmasıdır.

Arı çok sıkı salkımdayken oksalik asit buharının arı salkımı merkezine ulaşması zor olur ve sıcak buharın etkisiyle salkımdan kopan arılar kovan tabanında kalır yukarı çıkamaz.

Oksalik asit buharı için hava sıcaklığı en az 8°C olması gerekir. Bunun üzerindeki sıcaklık ise arının kovandan uçup gitmemesi için önemlidir, yoksa arı uçmuyorsa yavru durumunu da göz önüne alarak 30°C'da da yapılabilir.  

 Bazı arıların besin durumları azalmış onlara koyu şurup verdim. 

 Bu kovan besin durumu  açısından iyi durumda.

Kovanlarda avuç içi kadar kapalı yavru ve çevresinde yumurtalı alan vardı.

Çiftleştirme kutularında da kapalı yavrular vardı.

Bilecik Konferansı

Kış aylarında toplantılar oluyor onlara katılmaya çalışıyorum.

Bilecik Arı Yetiştiricileri Birlik başkanı Arif Uysal arayarak Muhsin Doğaroğlu hocanın konferansına davet etmişti... 

Toplantı 03-02-2013 pazar günü yapıldı.

 Misafirperverliği için Arif başkanıma ve Sadettin abiye teşekkür ediyorum.

 Prof.Dr.Muhsin Doğaroğlu.

Aldığım bilgiye görü, Bilecik Arı Yetiştiricileri Birliğinin 160 üyesi bulunuyor, toplantıda 130 kişi varmış. İyi şeyler yapılınca arıcı da takdir ediyor.

 Şansımıza hava da güzeldi.

 Toplantı sonrası çay ikramı.

Tropilaelaps clareae (Tropilaelaps akarı, Arı akarı)

Uludağ  Arıcılık Derneğinin bu ayki toplantısı dün yapıldı. Toplantıda, Prof.Dr.Levent Aydın tarafından ülkemizde henüz görülmeyen ama devamlı olarak yaklaşan ve en son İran’da görülen Tropilaelaps clareae (Tropilaelaps akarı, Arı akarı) kısaca anlatıldı.  

Arıcılık konusunda Türkiye’de ihbarı mecburi 3 hastalık var. 21.12.2011 tarihli ve 28149 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan yönetmeliğe göre; Amerikan Yavru Çürüklüğü, Küçük Kovan böceği ve Tropilaelaps akarının ihbarı mecburi tutulmuştur.

MADDE 5 – (1) Küçük kovan kurdu ile tropileaps akarı hastalığından şüphe eden veya bu hastalığın varlığından haberdar olan hayvan sahipleri ve bakıcıları, veteriner hekimler ile muhtarlar, köy korucuları, celepler, çobanlar, gemi kaptanları, istasyon ya da gümrük memur veya idarecileri gibi ilgililer tarafından yetkili otoritelere, yetkili otoriteler tarafından ise derhal Bakanlığa bildirilir.

Bu akarla ilgili bulabildiğim bilgileri blogumda paylaşayım.

Tropilaelaps clareae (Tropilaelaps akarı, Arı akarı)

Solda görülen Varroa, sağdaki Tropilaelaps akarı.

Asıl konukçusu Dev Bal Arısından (Apis Dorsato) Bal Arılarına (Apis Mellifera) bulaşmıştır. Daha çok ılıman iklim paraziti olsa da, küresel ısınmanın da etkisi ile Doğu Asya’dan Dünya'nın kuzey bölgelerine doğru yayılım göstermektedir.

 Rengi parlak kırmızıdan kahverengiye kadar değişiklik gösterir. Ergin dişinin boyu 1mm, eni 0,6mm’dir. Erkekleri dişilerle hemen hemen aynı büyüklüktedir.

Yaşam döngüsü ve arılara verdiği zararlar Varroaya benzer. Petek üzerinde varroadan daha hızlı hareket eder. Beslenmek için arı yavrusuna ihtiyacı vardır. Tropilaelaps akarının ağız yapısı varroada olduğu gibi arının vücudunu delerek beslenmeye uygun değildir. Yani; kovanda yavru yoksa  Tropilaelaps akarı beslenemediği için ancak 2-3 gün yaşayabilir. Şimdiye kadar tespit edilen en zayıf yeri de burası olsa gerek. Yavru olmadan yaşayamaması, kış dönemlerinde yavru kesilmelerinde öleceği anlamı taşıyor.  Daha çok ılıman bölgelerde yaşam alanı bulabilmesi bu yüzdendir.

Tropilaelaps akarının, varroadan daha hızlı üreme ve daha kısa süren bir yaşam döngüsü vardır. Aynı kovanda Varroa ile aynı anda bulunabilen Tropilaelaps akarı, varroadan çok daha hızlı üreyerek üstünlük sağlar. Varroa gibi erkek arı yavru gözlerini tercih etsede işçi arı gözlerinde de rahatlıkla üreyebilir. Peteklerde yavru arı gözü kapanmadan göze giren dişi Tropilaelaps akarı, yavru gözü kapandıktan 48 saat sonra arı larvası üzerine 3 ya da 4 yumurta bırakır. Yumurtlama yaklaşık 1 günde tamamlanır. Yumurtalar yaklaşık 12 saat sonra çatlayarak larva dışarı çıkar.  Tropilaelaps akarı ve larvaları, petek gözünde gelişmekte olan arı larvasının hemolenfi (kanı) ile beslenirler.  Parazitin bu beslenmesi sonunda arı larvası ve pupası büyük zarar görür. Tropilaelaps akarı dişisinin yumurtayı bırakmasından ergin parazitin oluşmasına kadar  geçen süre yaklaşık 6 gündür.

Petek gözünden arı ile beraber erkek ve dişi parazit de çıkar. Dişi parazit hemen girebileceği yavru arılı petek gözleri araştırmaya başlar.    

Bulaşma yolları varroayla hemen hemen aynıdır.

Tropilaelaps akarının arıya verdiği zararlar varroanın verdiği zararlarla benzerlik gösterir. Parazitin arı larvalarıyla beslenmesi nedeniyle arı yavrusunun ölmesine, fiziksel olarak bir takım zararlar görmesine ya da ergin arının yaşam süresinin kısalmasına neden olur. Kanatsız arılar, bacaklarda ve abdomen kısmında deformasyon görülür.

Tropilaelaps akarı mücadelesi, varroa için kullanılan ilaçlarla ve biyolojik metodlar kullanılarak yapılır.

Tropilaelaps akarı Türkiye için tehlikeli midir?

Tropilaelaps akarı yaşamı arı yavrusuna bağlı olduğuna göre, arının yavruyu kesmediği bölgelerimizde rahatlıkla yaşayabilir. Varroadan daha hızlı üreyerek çoğaldığı, verdiği zararlar varroayla benzerlikler taşıdığı için çok zararlı olabilir. Bilinen yaşam döngüsünden değişip evrim geçirmediği sürece, gezginci arıcılığın olmadığı soğuk bölgelerimiz için aynı şeyi düşünmüyorum.

Tropilaelaps akarı, henüz Türkiye’de olmasa da komşumuz İran’a kadar yayılım göstermiştir. Arıcımız bu konuda uyanık olarak hazırlıklı olmak zorundadır. 

Oksalik Asit Buharı

Arılar henüz yavruya başlamadan, arıların üstünde olan varroalarla vedalaşmam gerekiyordu, önümüzdeki günlerin karlı ve soğuk olacağından bugün oksalik asit buharı yapma fırsatı buldum.

Oksalik asit yapıldığı sırada hava sıcaklığı 8-10 °C, arı uçuşu yok. Oksalik asit yapıldıktan sonra 3-5 arı kapı önüne çıkıp tekrara içeri girdiler.

Oksalik asiti buharına maruz kalan arının üzeri tozlu gibi oluyor.

Kovan üstlerinde naylon var ve polen çekmeceleri geriye çekik olduğundan, oksalik asidin bir kısmı alttan ve kovan girişinden çıkıyor.