Arıcılıkta Sonbahar Bakımı ve Kışlatma

                                 

ARICILIKTA SONBAHAR BAKIMI VE KIŞLATMA

  Arıların doğadaki kaynaklardan yeteri kadar istifade edebilmesi ve verimli arıcılık yapabilmek için kuvvetli arılarla çalışılması gerekmektedir. Arı ürünlerinin toplanacağı sezona kuvvetli arılarla girebilmek için ise iyi bir sonbahar bakımı ve iyi kışlatma ile mümkündür.

Kuvvetli ve genç arı nüfusu oluşturulmuş bir şekilde kışa giren arılar daha az kayıp vererek ilkbahara çıkarlar. Kış kaybının az olması, kovan sayısı azalan arıcının tekrar aynı sayıya ulaşmak için suni bölme yapmak zorunda bırakmayacak ve arıların ana balözü(nektar) akım dönemine tarlacı arı kadrosu açısından kuvvetli olarak girmelerini kolaylaştıracaktır. 

Arıcı, kışın ölen arılardan daha çok, zayıf kışlatma koşullarında kışı geçirmek zorunda kalan ve ilkbaharda yeterli kuvvete erişemeyen arıların ürün kayıplarından dolayı daha fazla zarar görür. Bunun için, son bal hasadından hemen sonra yeni sezon hazırlıklarına başlanılmalı ve arılar kışa mümkün olduğunca kuvvetli sokulmalıdır. Bu döneme kadar gelişemeyen doğal ve suni oğullar ile anası yaşlı olan zayıf arılar, anası genç ama arısı az olan arılarla, kovanda genç ana arı bırakılarak birleştirilmelidir.  

Arıcılıkta sonbahar hazırlığı ve kışlatma konusu bulunulan bölgeye göre farklılık göstermektedir. Bu farklılıklar, sıcak ve soğuk iklim kuşakları arasında olduğu gibi, son bal hasadının zamanıyla da ilgili olmaktadır. Bu farklılıklardan dolayı arıcılıkta sonbahar hazırlığı ve kışlatma konusunda uygulamalar bölgelere göre değişebilmektedir.

   

SONBAHAR BAKIMI

Kovan Kontrolü ve Kovanın Hazırlanması: 

Artık bal hasadı sona ermiş, arılar kışa hazırlanacaktır. Bu dönem yapılan ilk kontrolde ana varlığı, çiçektozu(polen) ve bal durumu, hastalık belirtisi olup-olmadığını, koloni gücünü tespit ederek, kayıt altına alınmasına daha titiz davranılmalıdır. Bu kayıtlar yapacağımız işleri daha kısa sürede yapmamıza yardımcı olacaktır. 

Arıların Sıkıştırılması:  

İlk olarak kovan içindeki, üzeri arı ile kaplı olmayan ve çok az arı olan bütün petekler alınarak, arılar kuluçkalığı doldurmuyorsa bölme tahtası ile sıkıştırılıp, kovan girişi arıların olduğu tarafta çerçeve başına 1 cm² açıklık kalacak şekilde daraltılmalıdır. Bu yapılan; boş peteklerin varroa mücadelesi sırasında kullanılacak olan ilaçlara maruz kalmasını önleyecek, varroa ile mücadelede daha etkili olunmasına yardımcı olacak, kış boyunca üzerinde arı olmayan peteklerin kovanda kalıp küflenme riskini ortadan kaldıracak, kovan savunmasının kuvvetlendirilmesinde ve arının kışlayacağı peteklerde iyi bir düzen kurmasına faydalı olacaktır. 

Boş petekler alınarak sıkıştırılmış bir kovan.

Hangi petekleri almamız gerekir?  

Arılar kışı geçirmek için esmer petekleri tercih ederler. Kovanda durmasında mecburiyet yoksa açık renkli petekler, fazla erkek arı gözü örülmüş petekler ve hasarlı petekler alınmalıdır. Petekler uzun süre kullanıldığında her yavru çıkışından sonra bir ton kararır ve petek gözleri daralmaya başlar. Göz araları daralmış ve uzun süre kullanılmış peteklerdeki ilaç kalıntısını en aza indirmek için petekler en fazla 3 sene kullanılmalıdır. Bu peteklerden kurtulmanın en iyi zamanı bu dönemdir. Bu gibi petekler kovanlardan alınıp eritilmelidir.  

Kovandan alınan bu petekler açık renkli, kahve renkli ve siyah olarak 3 guruba ayrılarak, petek muhafaza koşullarına uygun olarak muhafaza edilir. Peteklerin muhafazasında karbondioksit, formik asit, asetik asit ve kükürt ile yapılan uygulamalar olsa da en uygun ve sağlıklı petek saklama, soğukta bekletme uygulamasıdır. Soğukta bekletme uygulaması iki şekilde uygulanır. 

Birincisi; petekleri ısı yalıtımlı ve klimalı bir odada 10°C de devamlı olarak tutmak. Bu iş için soğuk hava depoları da kullanılabilir.

İkincisi; petekler ikişerli olarak poşetlere konulduktan sonra, poşetlere mum güvesi girmeyecek şekilde bantlayıp veya zımbalayarak derin dondurucuda -18°C de 2 gün tuttuktan sonra, raflara dizerek veya ballıklara dizerek muhafaza etmek. Çiçektozu (polen) bulunan petekleri kovandan almayıp, petekler düzenlenirken yavrulu çerçevelerin yan tarafına veya duvar çerçevesi olarak bırakmak daha uygundur. Şayet alındı ve muhafaza edilecekse -18°C de 3 gün tutmakta fayda var.

Derin dondurucuda bekletildikten sonra ballıklarda muhafaza edilen petekler.

 Varroa Mücadelesi: 

Varroa, bal arılarına çeşitli şekillerde zarar verir. 

                 • Taşıdığı virüsleri bulaştırarak.

                 • Birden fazla varroanın arı yavru gözüne girmesi, yavru öz suyunu emmesi ve besinini paylaşması sonucunda.

                • Ergin arıların kanını(hemolenfini) emerek.

           

 İlkbaharda arıların yavru üretimiyle beraber varroanın da üreme faaliyeti başlar. İlkbahar aylarında arıların üreme hızları varroadan hızlı olduğundan bu dönemde varroanın zararı pek görülmez. Yazın ve sonbaharda varroanın üremesi hızla devam ettiği ve arılarımızın yavru üretimi azalmaya başladığından, arı yavrusu başına düşen varroa sayısında artış olur. Varroanın arılarımıza en fazla zararı vereceği dönem bu dönemdir. Bunun içindir ki, kışa girecek genç arıların yetiştirilmeye başlamadan önce kovandaki varroayı kontrol altına almalıyız. 

Varroa ile mücadeleyi son bal hasadından hemen sonra yapmak gerekir. Yapılacak uygulamalarda hangi ilaç veya organik asit kullanılırsa kullanılsın, kapalı gözlerdeki varroaları öldürmediği göz önüne bulundurulmalıdır. Yapılacak ilaçlamalarda bir tur ilaçlama süresi, erkek arının pupa dönemi göz önüne alınarak 15 günden az olmamalıdır. İlaçların ve organik asitlerin kullanım şekline göre ya bu süreden fazla kovanda kalmaları gerekir ya da en az bu süre boyunca 3-4 gün arlıklarla yapılması gerekir. 

Kış kayıplarınında en önemli etkenin varroa olduğu unutulmadan varroa mücadelesi konusunda hassas davranılmalıdır.

Varroa için Formik asit uygulaması.

Varroa ile mücadele konusuna daha detaylı bilgi için aşağıdaki adrese bakınız. 

http://kenangisan.blogspot.com/2012/12/arc-gozuyle-varroa-ve-mucadele-yollar.html

Varroadan başka parazit veya hastalığa karşı, önlem amaçlı herhangi bir ilaç kullanılmamalıdır. 

Ana arının Durumu: 

Ana arıların verimli kullanma süresi 2 yıl olarak kabul edilir. Gezgin arıcılık yapanların her sene değiştirilmeleri daha iyi olur. Ana arının değiştirilmesi için en uygun zamandan biri sonbahardır. Anası yaşlı olan arıların anaları bu dönemde değiştirilmelidir. Yaşlı ana arılara göre genç ana arıların kışın ölüm riski daha azdır ve genç ana arılar daha iyi kuluçka düzeni oluşturdukları için, genç analı arıların kıştan çıkışları daha sorunsuz olur. 

Kışın ana arısı ölen arıların yeni ana yapma ve bu ana arının çiftleşip yumurta atma şansı çok zayıftır, bu analar yumurtlasa da ilk fırsatta arılar tarafından değiştirilecektir. Kışın anasını kaybeden arıların savunma düzeni yok olur ve yağmaya açık hale gelir. Ana kaybı olan arılar erken tespit edilemezse büyük ihtimalle sönerler.

SONBAHAR BESLEMESİ

Sonbahar çalışmaların en önemlilerinden biri de arıların beslenmesidir. 

Arıların temel besini balözü ve çiçektozudur. Karbonhidrat ihtiyacını balözünden, protein ihtiyacını çiçektozundan karşılar. Arılar yavru sayısını kovana giren balözü ve çiçektozuna göre ayarlarlar. Sonbaharda yeterli besin kaynaklarının olmadığı bölgelerde arıların yavruyu devam ettirerek, kovandaki genç arı nüfusunu oluşturabilmeleri için beslenmeleri gerekir.

Arıların bal ihtiyacı şeker şurubu ile karşılanabiliyor. Ülkemizde genellikle çiçektozu sıkıntısı çekilmese de bazı bölgelerde ve bazı dönemlerde çiçektozu kıtlığı olabilmektedir. Arıların çiçektozu eksikliğini karşılamak da sıkıntılar oluşmaktadır. Arılar kışa girmeden önce bol çiçektozu ile beslenmesi gerekir, çiçektozu kıtlığı çeken arıların ömürlerinin kısa olduğu unutulmamalıdır. Çiçektozu kıtlığı çekilen bölgelerde, ilkbaharda elde edilip, yaş olarak derin dondurucuda bekletilen çiçektozları az miktarda pudra şekeri ile yoğrulduktan sonra arılara verilebilir.

Arıya yeterli bal bırakılmadan yapılan bal sağımı sonrasında veya arıların uzun süreli balözü ve çiçektozu sıkıntısı çektiği durumlarda arılar muhakkak beslenmelidir. Kovanda yeterli bal ve çiçektozu olmaz, arı gıda eksikliği çekerse, kovanda yavru alanı daralacağı gibi yeterli balözü ve çiçektozu yiyemeden yavru beslemek zorunda kalan arılar vücut sıvılarını kullanırlar, bu durumda arıların ömürleri kısalır ve hastalıklara açık hale gelirler. Yaz dönemi veya sonbaharda görülen yavru çürüklüklerinin bir sebebi de bu gıda eksikliğidir. Bunu önlemek için bal sağımında yeterince bal bırakmalı veya arının balı temin etmesi sağlanmalı ve çiçektozu sıkıntısı çekmemelidir.

Sonbahar beslemesi bulunulan bölgeye ve kovan durumuna göre teşvik beslemesi ve stok beslemesi olarak iki şekilde yapılır.

Teşvik Beslemesi: 

Ana arının yumurtlamasını ve arıların yavru yetiştirmelerini teşvik etmek için yapılan beslemedir. Arıların doğadan topladıkları balözünün (kaynağına göre değişmekle birlikte) yaklaşık yarısı sudur. Teşvik beslemesi için kullanılması gereken de, arıların yavru beslemesinde en kolay kullanabileceği, balözüne en yakın şeker su karışımı, bir ölçek şeker/bir ölçek su ile yapılan 1/1 oranındaki şuruptur.

 Teşvik beslemesi sonunda oluşan yavru alanı.

Stok Beslemesi: 

Arıların bal stoklarını tamamlamak için yapılan beslemedir. Stok beslemesi iki ölçek şeker/bir ölçek su ile yapılan 2/1 oranındaki şuruptur. 

Şurup yapılacak şeker temiz olmalıdır. Şurup için kullanılacak suyun kaynağı ve temiz olduğu biliniyor ise kaynatılmasa da olabilir ama bilinmiyor ise, bir kap içinde kaynatılıp ocaktan indirildikten sonra şeker karıştırılarak şurup hazırlanmalıdır. Arı beslemesinde kullanılacak şuruba, limon, limon tuzu ve vitamin katmaya gerek yoktur. Arı için en iyi vitamin kaynağı çiçektozudur. Kestane şekeri şurubu gibi kaynatılarak yapılan tatlıların şurupları arı beslenmesi için uygun değildir. Arı için verilen hiçbir besleme ürününe önlem amaçlı antibiyotik katılmamalıdır. 

Arının her zaman için stok balı bulunmalıdır. Bu dönemde ki bal stoğundan kastedilen, yavrulu çerçevelerin üst kısmındaki bal kemeri ile yavrulu çerçevelerin iki yanındaki duvar çerçevelerindeki baldır. Bal stoğu az olan arıların bal stokları tamamlandıktan sonra teşvik beslemesine başlanmasında fayda vardır. 

Stok beslemesi sonrasında oluşan bal stoğu.

   

Arının doğadan yeterli balözü bulamadığı durumlarda yavru alanını genişletmek için ve genç arı nüfusu oluşturabilmek, ana arının yumurtlamasını ve işçi arıların yavru yetiştirmelerini teşvik etmek için, gün aşırı olmak üzere, akşam üzeri, 250 ml 1/1 şurup verilmelidir. Teşvik beslemesinde aşırıya kaçmak faydadan çok zarar verebilir. Yavru alanının genişlemesi, arıların yavru üretimini teşvik etmek için yapılan besleme aşırı şekilde yapılırsa, arılar verilen şurubu yavru alanına doldurur ve yavru alanının daralmasına sebep neden olur. Gece sıcaklıkları düşmeye başladığında teşvik beslemesi sonlandırılmalıdır.  

Gece sıcaklıklarının düşmesiyle birlikte kış dönemine yaklaşılmıştır. Bu dönemden sonra besleme şekli, stok beslemesi olarak 2/1 şurupla yapılmalı, çıkan yavruların yerine verilen şurubun depo edilmesi ve yavru alanı da daraltılması sağlanmalıdır. 

Sonbahar beslemesi yapılırken arıların yağma yapmamaları için ilkbahara göre daha fazla tedbirli olmak gerekir.

Kek İle Besleme: 

Arıcılığın tartışmalı konularından biri de katı ürünlerle arının beslenmesidir. 

Arı kekinin çiçektozlu-çiçektozsuz, ballı-balsız gibi çok değişik yapılış tarifleri vardır. 

Kek hangi durumdaki arıya, hangi zamanda ve nasıl verilmeli?

Arıcılıkta birçok konuda olduğu gibi kek kullanımı için de bölgesel şartlar ve kovandaki arının durumu göz önünde bulundurulmalıdır. Kek, bal stoğunu tamamlamak için kullanılamaz. Yeterli bal stoğu olmayan, zayıf arılara ve arının sıkı salkımda olduğu durumda arıya kek verilmesinin çok faydası olmaz. Verilen kekten arının faydalanabilmesi için arının yeterli bal stoğu olması, arının keki alabilecek güçte olması ve az da olsa arının uçabileceği hava sıcaklığının olması gerekir. 

Üst yemlik ile kek verilmesi.

Kış döneminde arının salkıma girmediği sıcak bölgeler hariç, kışın çerçevelerin üzerine koyularak kullanılan kekin faydasından çok zararı olabilir. Bunun için eğer kış döneminde arıya kek verilecekse, kekin çanta tipi yemlik ile veya üst yemlik ile verilmesi daha uygundur. 

KIŞLATMA

Arılığın Konumu: 

Arıların kışlatılması için kuzeyi kapalı, güneyi açık, fazla rüzgar almayan, su tutmayan ve dere yatağı olmayan yerler uygundur. Evcil veya yabani hayvanların arılığa girmelerine mani olacak tedbirleri almak da arıların kışı geçirirken rahatsız edilmemeleri konusunda faydalı olur.

Kovanın Durumu:  

Kovanlar sehpalar üzerine alınarak öne doğru eğimli olmalıdır.Böylece, kovan girişinden içeri yağmurun girmesine mani olduğumuz gibi kovanların ömrünün uzun olmasını sağlamış ve arıları nemden bir miktar korumuş oluruz. Kış süresince yağacak yağmurların çatlaklar ve kapak aralarından kovana girmesine karşı önlemler alınmalıdır. 

Kovandaki fazla peteklerin alınarak arının sıkıştırılması ve kovan girişinin daraltılması sonbahar çalışmalarında yapılmış olması gerekir. Fazla çerçeveler alındıktan sonra oluşan boşluğun  herhangi bir şeyle doldurulmasına gerek yoktur. Son çerçeveden sonra sıkıştırma tahtası kullanılması yeterlidir.

Kışlatılan arılarda üst örtü ve havalandırma konusunda, kovanın üst kısmı sıcak, alt kısmı serin ana kuralına uyularak, üst örtü olarak sıcaklığı tutacak malzemeler kullanılmalıdır. Kovanın üst kısmında soğuk hava ile sıcak hava çarpıştığında nem oluşur. Kovan üst örtüsünde sıcağı tutacak malzemelerin kullanılması kovanda nem oluşumunu azaltır. Kovanın üst kısmının sıcak olması, arıların çerçevelerin üst kısmındaki sırlı balı tüketebilmeleri açısından da kolaylık sağlar. 

Arıların temiz havaya ihtiyacı vardır. Oksijen alıp karbondioksit verirler. Karbondioksit havadan ağır olduğu için aşağıya çöker ve kovandan atılması gerekir. Üst örtüsü iyi olan kovanların alttan hava alması sağlanmalıdır. Bunun en etkili yollarından biri çiçektozu çekmeceli kovan kullanmaktır.     

Yiyecek Durumu: 

Kışın salkım oluşturan arılar için kovanda ne kadar bal olduğundan çok, salkımın oluştuğu yerdeki bal önemlidir. Sıkı salkım halindeki arı bulunduğu bölgedeki balı tüketerek çerçevenin üst kısımlarına doğru ilerler. Bu hareket nüfus bakımından kuvvetli arılarda daha rahat olurken zayıf arılarda zor olur. Dolayısıyla kovanda yeteri kadar bal olsa da zayıf arıların bu baldan yararlanmaları zordur. Bunun için kış soğuklarından önce arının salkım oluşturacağı bölgeye yeterince bal depolaması sağlanmalıdır. Arıların sonbaharda sıkıştırılması bu durum için de etkilidir.

Arılar yavru yetiştirmediği ve salkımda olduğu zamanlar fazla bal tüketmezler. Arıların bal stoklarını kullandığı zamanlar yavru yetiştirmeye başladıkları ve havaların az da olsa ısınıp arıların hareketlenmeye başladığı dönemlerdir. 

Kovanın orta kısmındaki peteklerin 2/3 ballı-çiçektozlu ve bu balın yarısı sırlı olan petekleri ile dış kısımlardaki duvar çerçevelerinde sırlı bal ile dolu petekleri olan kovanlardaki arılar kışı gıda yönünden sıkıntısız geçirirler.

Kışın Yapılacaklar: 

Kışı soğuk geçen bölgelerimizde arılar bu dönemde yavru üretimini keserler, sıcak geçen bölgelerimizde ise yavru üretimini azaltırlar. Yavru olmayan kovanda bulunan varroalar arıların üzerlerinde olur. Varroa mücadelesi için en uygun zamanlardan biri  olan bu dönemde, uygun etken madde ile bir defa ilaçlama yapılması faydalı olacaktır.

Kış sonlarına doğru havaların sıcak olduğu, kısa süreli kovan kontrolü yapılabilecek günler olacaktır. Böyle günlerin öğlen saatlerinde arıların bulunduğu bölgedeki bal stoklarını kontrol edilmesinde fayda vardır.  

Kış ve Arılık

Kış Öncesi

Kış geldi gelecek hazırlıkları tamamlayalım derken, hazırlıklar biteli uzun süre oldu ama daha soğuklar gelmedi.

Hazırlıkları bitirdikten sonra uzun süredir de arılara bakamadım. 

Nasıl olsa yanındayım ya... :)  

Bir süre önce Bursa Arı Yetiştiricileri Birliğinden istifa edip, Yalova Arı Yetiştiricileri Birliğine kayıt olmuştum.

Yalova Arı Yetiştiricileri Birliği üyelerine tabela yaptırıyor, sağ olsunlar benim tabelamı da yaptırmışlar.

 Kovan girişlerini daraltmıştım, hava daha soğumadı ama girişler yağmaya karşı arısakızı (propolis) ile iyice daraltılmış.

    

Arı nüfusu iyi olan bir kovan.

Bu da 3 çerçeveye sıkıştırılmış arı. Arılıkta numune olarak duruyor.

3 çerçevelik arıları, 2 bölme tahtası ile kovan giriş deliğinin karşısına konumlandırıyorum. Kovan giriş deliğini de iyice daraltıyorum. 

Ana arı çiftleştirme kutularındaki arılar da kışa hazırlar.

Standart kovanlardaki arıların bir kısmı yavruyu kestiler ama ana arı çiftleştirme kutularındaki arılarda 2 çerçeve yavru devam ediyor.

Yeni sezonda, eski strafor ana arı çiftleştirme kutularını ana arı üretiminden kaldırmayı planlıyorum. 

Yenileri ahşaptan ve iki bölmeli olacak. 

Yeni kutuların çerçeve ölçüleri biraz daha büyük.  

Arıcının El Kitabı'ndaki Hatalar

Bu kitabı geçen sene okurken aklıma takılanları not almışım, eski belgeleri karıştırırken rastladım, burada paylaşayım.

Kitap, bir proje kapsamında, T.C. Avrupa Birliği Bakanlığı, AB Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi Başkanlığınca (Ulusal Ajans http://www.ua.gov.tr) yürütülen Hayatboyu Öğrenme ve Gençlik Programları kapsamında ve Avrupa Komisyonu'ndan sağlanan hibeyle gerçekleştirilmiş ve 2012 yılında yayınlanmış.

Yani; Avrupa’nın çeşitli ülkelerinden ve Türkiye’den yazarların ortaklaşa hazırlayıp, Avrupa birliğinden hibe alarak yazılan bir kitap.

Kitabı internetten okuyabilirsiniz, isterseniz bilgisayarınıza indirmek de mümkün.

Kitabın internet adresi : http://issuu.com/tudas-alapitvany/docs/bees-turkish 

Kitap farklı yazarlar tarafından yazıldığı için fazla tekrar var. Bazı cümleleri (çeviri yapandan kaynaklanıyor olabilir) anlamlandırmak o konu hakkında bilgi sahibi olmayı gerektiriyor.

Bilgi bakımından fena değil ama yanlış tarafları da olmasa keşke…

İnternetten okunması ve indirilebiliyor olması güzel.

Kışlatma konusunda benimde 2 fotoğrafımı kullanmışlar.

         “Sayfa 54: Bal ne zaman alınmalıdır?

Balın tamamen sırlanmış olması şartıyla, bal kovandan herhangi bir zamanda alınabilir. Sırlanmış olmanın anlamı, çerçevenin en az 7/8'inin sırlanmış olmasıdır. Kovandan henüz üzeri sırlanmamış gözlerde bulunan balı almanız halinde, nem oranı yüksek olduğundan bal bozulacaktır.Sıcaklık düştüğünde bal katılaşacağından ve akışkanlığını yitireceğinden balı süzmek zorlaşır. Bu tür durumlarda balın süzülmeden önce 80 °C'ye kadar ısıtılması gerekir. Bu durumda balın süzme sırasındaki sıcaklığı 90 °C olsa bile o kadar akışkan olmaz.”

        Üçüncü cümle tam doğru değil. Petek gözleri sırlı olmasa da bal olgunlaşmış, içerisindeki su oranı %20’nin altına düşmüş olabilir ve alındığında bozulmaz. Ana balözü akımının kısa sürdüğü bölgelerde bunu görüyoruz. Balözü kesiliyor arı kovandaki balı olgunlaştırıp bekliyor. Balın içindeki su oranını ölçtüğünüzde %20'nin altında çıkıyor.

Paragrafın son cümlesi için ise fazla bir şey yazmaya gerek bile yok. Balın 45°C’dan fazla ısıtılması sakıncalı ve balmumunun yaklaşık 60°C eridiği düşünülürse…

  

         “Sayfa 67 : Oğul verme belirtileri:

 Ana arı çok sayıda yumurta bırakmaya başlar, kovandan yaşlı ve genç ana analara ait sesler duyulur.”

         Ana arı çok sayıda yumurta bıraktığı sırada uçamaz. Bu sırada ana arı irileşmiş ve ağırlaşmıştır. Oğul hazırlığındaki arı, ana arıyı beslemeyi azaltarak ana arıda yumurta oluşumunu, dolayısıyla ana arının yumurtlamasını azaltır ve ana arının ağırlığı azalır. Uçabilmesi için de hafiflemesi gerekir zaten. 

        “Sayfa 85 : Sonbaharda yapılacaklar:

Kışa girmeden önce koloniler her zaman olduğu gibi hastalık ve parazitler yönünden

incelenmelidir. Özellikle sonbahar dönemi varroa mücadelesi son bal hasadından sonra ve kuluçka aktivitesinin azaldığı zaman yapılmalıdır. Sonbaharda bal hasadı bittikten  sonra hastalık ve parazitlere karşı mücadele yapılmalıdır. Nosema ve yavru çürüklüğüne karşı sonbahar şurubuna ilaç katılır. Varroa mücadelesi için tüm yavru gözlerinin açılması beklenir.”

        Nosema ve yavru çürüklüğüne karşı hangi ilaç kullanılacak? Antibiyotik kullanımı ülkemizde yasak. Diyelim ki yasak değil, önlem olsun diye ilaç kullanımının tavsiye edildiği nerede görülmüş? Yasak olmasına rağmen önlem amaçlı antibiyotik kullanıldığını duyduğumuzda, yanlış yapıyorsunuz, vermeyin diyoruz ama dinleyen olmuyor. Eski kitapları geçtim, yayınlanalı henüz bir sene olan kitaplarda önlem amaçlı antibiyotik tavsiye ediliyorsa ne diyeyim? Kitapta, bu ilaç katılması konusu birden fazla yerde yazılmış.  

             

        Varroa mücadelesi için yavru gözlerinin açılması beklenirse arıların vay haline. Bir önceki cümlede, “sonbaharda bal hasadı bittikten sonra hastalık ve parazitlere karşı mücadele yapılmalıdır.” yazıyor, ondan sonra da “Varroa mücadelesi için tüm yavru gözlerinin açılması beklenir.” yazıyor.

         “Sayfa 120 : Nektar, tatlı, özel bir kokuya sahip, yoğun/ince ve sarımsı renkli bir sıvıdır ve şeker, dekstrin, reçine, vitamin, mineral, organik asit, fosforik asit, metal

elementleri, enzimler ve proteinler içerir. Nektar az ölçüde asidiktir. Bitkilerin nektar adı verilen bezlerinde üretilir. Nektarın rengi genellikle sarımsıdır. Ancak bazen kahverengi

de olabilir. Nektar ne kadar tatlı ve yoğun olursa, arının nektarı emme hızı ve miktarı da o kadar fazla olur. Emilen nektar, arılar tarafından % 28-32 oranında bir su içeriğiyle

karıştırılır, inverte edilir ve yoğunlaştırılır.”

        Ben mi yanlış anlıyorum? Arı önce balözünü topluyor, sonra % 28-32 oranında bir su içeriğiyle karıştırıyor, inverte ediyor ve sonra da o suyu uçurup olgunlaştırıyor. Kitabı okudukça bilgilerim tazelendi!..

      "Sayfa 121 : Arıların satın alınması, dönüştürülmesi:

Organik arı ürünü üretmenin gerekliliği, bir yıl boyunca kurallara uyulmasıdır ve dönüşüm dönemi sırasında balmumunun organik arıcılıktan elde edilen balmumuyla değiştirilmesidir. Dönüşümden önce kullanılan kimyasallar bal mumunda birikip, arı ürünlerini kirletebileceğinden balmumu değişimi gereklidir. Arıcı yerel koşullar için daha uygun olan ve üretkenliği iyi olan Karniyol arısını seçmelidir. Arılar organik bir arılıktan gelmelidir ve koloniler, ekolojik kurallara uygun olarak tutulmalıdır.

Yerel koşullara uygun!... Hangi yerel koşullara uygun? Zamanında Karniyol denemiştim, hatta arkadaşlar çok kullanılan ve üretilen ülkeden de getirttiler ama nedense hiçbiri elimizde kalmadı. Bu cümleyi okuduktan sonra tekrar deneyesim geldi!..

       “Sayfa 146 : Üreme ve gelişme: Juvenil hormonu Apis cerana arılarında düşük, Apis mellifera arılarında yüksektir. Yeterince juvenil hormonu alarak yumurtalıkları gelişen akarı gözler mühürlendikten sonra 60 saat sonra yumurtlamaktadır. Son yapılan çalışmalara göre dişi akarların 6.2 gün, erkeklerin ise 6.9 günde ergin hale geldiği gözlenmiştir. Bu durumda ilk yumurta erkek diğeri ise akar olarak gelişmektedir. “

      “Sayfa 147: Varroanın Yaşam Dönemleri: Dönem 1: Dişi Varroa, kovan içinde işçi arıların bedenin kış uykusuna yatar. Yavruların bulunması halinde üreme faaliyetine devam eder. Dişiler sırlanmadan on beş saat önce işçi arıların, 45 saat önce erkek arıların gözlerine girer. Larvalara verilmesi planlanan yiyeceğe dalar ve göz sırlandığında dışarı çıkarak, larvanın yiyeceğini yemeğe başlar. Yaklaşık 70 saat sonra ilk yumurtlama başlar. 30'ar saat aralıklarla 6'ya kadar yumurta verir. ilk yumurta her zaman dişi, ikincisi erkek ve diğerleri yalnızca dişidir. Yumurtlamadan 48 saat sonra protonymph hemolenften dışarı çıkar ve pupayı beslemeye başlar. Gelişim dişiler için yaklaşık 130 saat, erkekler için 150 saat sürer.”  

       Varroa, larvalara verilmesi planlanan yiyeceğe nasıl dalıyor? Göz sırlandığında dışarı çıkarak, larvanın yiyeceğini yemeye başlaması nasıl oluyor? Muhtemelen yabancı yazarların yazdıkları yazıları çevirenler arıcılıkdan anlamadığı için bu gibi terimleri yeterince anlamlı çevirememişler.

        146. sayfada gelişimini tamamlayan varroanın ilk yumurtasını 60 saatte yumurtladığı ve erkek olduğu yazıyor. 147. Sayfada ise ilk yumurtayı yaklaşık 70 saat sonra yumurtladığı ve ilk yumurtanın dişi olduğu yazıyor. Bir sayfa ara ile birbiriyle çelişen bilgiler var. Bugüne kadar bilinen ilk yumurtanın dölsüz olduğu ve erkek varroanın meydana geldiği idi.

       Varroanın gelişim süreleri ile ilgilide farklı bilgiler var.

  

       “Sayfa 171: 9. Arı güvesi : Balı süzülmüş peteklerin korunmasında fiziksel, kimyasal ve biyolojik metotlar kullanılabilir. Peteklerin 1O°C'nin altında örneğin soğuk hava depolarında saklanması peteklerde bulunan güve yumurtalarının açılımını ve larva gelişimini engeller. Peteklerin 12°C'da 3 saat veya 15°C'da 2 saat bekletilmesi petekte bulunan yumurta da dahil olmak üzere bütün gelişme dönemlerindeki güveyi öldürür.”

Başlangıç kısmı doğru. Petekler 12°C'da 3 saat veya 15°C'da 2 saat bekletilirse mum güvesi ölmez. Derin dondurucuda, yani -18°C'da 1 gün tuttuğum bazı peteklerde mum güvesinin aktif hale geldiğini gözlemliyorum. Bunun için petekler -18°C'da 2 veya 3 gün tutulmalı.

Varroa İle Mücadele

Ocak ayından beri varroa için hiçbir kimyasal ya da organik asit kullanmadığım kovanlarıma varroa ile mücadele için organik asitlerden olan Oksalik asit ve Formik asidi kullanmayı tercih ettim.

Kendime şöyle bir program hazırladım.

4 gün aralıklarla 2 defa Oksalik asit buharı ve 2 defa da %85'lik Formik asit.

Başlangıç ile bitiş arası 13 gün oldu.

Oksalik asit için arıcılarımız da şöyle bir algı var; oksalik asit, yavrunun olmadığı dönemde ve yılda bir defa yapılır.

Oksalik asidin hangi uygulanış şekli yılda bir defa kullanılması tavsiye edilir? 

Sıvı formu.

Ben ise Oksalik asidi buharlaştırarak kullanmayı tercih ediyorum.  

Yavru konusu ise; sadece formik asidin kapalı gözlerdeki varroalara etki ettiği bilgisi var ama ne kadar etki ettiği hakkında pek bilgi yok, o yüzden formik asidin de kapalı gözlerde ki varroalara etki etmediğini var sayarak, yavrulu dönemde hangi kimyasalı veya organik asidi kullanırsak kullanalım varroa mücadelesi en az 12-13 gün (erkek arı yavrusu varsa 15 gün) sürmeli. 

Eğer uzun süre etki eden şeritlerden değil de anlık etki eden kimyasal ya da organik asitleri kullanıyorsak, kullanım aralıkları 3-4 gün aralıklarla 4 veya 5 defa kullanılmalı.

Uzun süre kullanılabilen kimyasal içerikli şeritlerin de kullanım kılavuzlarında yazdığı süre kadar kovanda tutulmalarının gereksiz hatta mahsurlu taraflarının olduğu fikrindeyim.

Kimyasal şeritleri bırakıp kullandığım organik asitleri yazayım.      

Oksalik asit buharını arı uçuşunun olmadığı akşam saatlerinde yapsam da buhara maruz kalan arılar az da olsa uçuyorlar, oksalik asit buharı için kovan arkalarına deldiğim delikler bu açıdan iyi iş görüyorlar.

Oksalik asit buharını 4 gün ara ile 2 defa yaptım.

Oksalik Asit Buharı İle Varroa Mücadelesi

2 defa oksalik asit buharından sonra polen çekmecelerine atılan varroalar. 

Polen çekmecelerinde, genelde 50-70 varroa saydım. 

Pudra şekeri ile varroa sayımı yaptığımda da en çok varroaya rastladığım bir kovanın polen çekmecesinde çok sayıda varroa vardı.

İkinci oksalik asit buharı uygulamasından 4 gün sonra ilk formik asidi ve 4 gün sonra da ikinci formik asidi yaptım.

Formik asit ile ilgili daha önce yazdığım bir yazının adresini de yazayım, okumak isteyenler olabilir.

http://kenangisan.blogspot.com/2011/08/bal-aldk.html

Aralık ayı sonuna veya Ocak ayı başında yavrusuz dönemi yakalayıp bir oksalik asit buharı daha yapmayı düşünüyorum.  

Varroa Sayımı

Varroa mücadelesi öncesi arılarımızda ne kadar varroa olduğunu öğrenmek çok önemli mi?

Çok da önemli değil.

Arılarımızda ne kadar varroa bulunuyor?

Varroa mücadelesi ile ne kadarını temizledik?

Arılarımızda ne kadar varroa kaldı?

Asıl önemli olan varroa mücadelesi sonrasında ne kadar varroanın kaldığıdır.

Mücadele öncesi arılarımızda ne kadar varroanın olduğunu ve mücadele sonrasında kalanları bilirsek, yaptığımız mücadele yönteminde başarılı olup olmadığımızı anlar ve önümüzdeki dönemlerde yapacağımız mücadele yöntemleri için ön hazırlık yapma şansımız olur.  

Varroa sayımını nasıl yapıyoruz?

 Bir kovanoza 2 parmak kadar kuru (nemsiz) pudra şekeri koyuyoruz. 

Bu kavanozun üzerine, silkeyeceğimiz çerçevedeki arıların kavanoza girmesini sağlayacak, huni vazifesi görecek bir düzenek gerekiyor. 

Bunun için, plastik su kabının dibini keserek ve yanlarından biraz ezerek kullandım.

 Varroa sayımı yapacağımız kovandan açık yavruların olduğu bir çerçeveyi, arılarıyla beraber alarak plastik kap içine 2 parmak kadar arı silkeliyoruz.

 Kavanoz içindeki arıların pudra şekerine iyice bulanmalarını sağlamak için 5 dakika süre ile çeviriyor ve çalkalıyoruz.

   

 Daha sonra kavanoz içindekileri göz aralıkları 0,5 mm olan eleğe döküyoruz.

 Pudra şekerini elerken arılar kendiliğinden uzaklaşıyor.

Sayım yaptığım bazı kovanlarda 1 veya 2 adet varroa çıktı.

 Bir kovanda çok varroa çıktı.

5 dakika çalkalanmış ve pudra şekerine bulanmış arılar birbirlerini temizlemeye uğraşıyorlar. Bazıları da uçarak kovanlarına tekrar giriyorlar.

Bu iş için, kavanoz da arının geçemeyeceği kadar delikler veya sinek teli olan bir kapak daha iyi olacak.

Kavanozon kapağı hiç açılmadan, pudra şekeri kavanozdan dökülür ve kovanozda kalan arılar tekrar alındığı kovana verilir.     

Arılarımızın paraziti Varrolar.